Czym jest Wirtualne Środowisko Badawcze i czemu służy izolacja projektów?
Wirtualne Środowisko Badawcze to dedykowana przestrzeń obliczeniowa tworzona na potrzeby konkretnego projektu badawczego, uruchamiana na wniosek badacza po akceptacji administratora platformy. Każde środowisko jest izolowane na trzech poziomach:
- kosztowym — zasoby i ich zużycie są rozliczane odrębnie dla każdego projektu,
- dostępowym — dostęp do danych i narzędzi jest kontrolowany zgodnie z przypisanymi rolami,
- obliczeniowym — badania w ramach jednego projektu nie wpływają na wydajność ani wyniki innych projektów.
Dzięki temu różne zespoły badawcze mogą prowadzić równolegle niezależne projekty w ramach jednej platformy, bez ryzyka konfliktów w obszarze danych, uprawnień lub budżetów.
Jaka jest różnica między HL7 FHIR a OMOP CDM i które z nich stosuje platforma?
Platforma obsługuje i udostępnia zarówno format HL7 FHIR, jak i OMOP CDM, wykorzystując je komplementarnie.
HL7 FHIR pełni dwie role. Po pierwsze, zapewnia interoperacyjność z zewnętrznymi systemami, w tym systemami szpitalnymi, rejestrami krajowymi oraz inicjatywami takimi jak Europejska Przestrzeń Danych o Zdrowiu (EHDS). Po drugie, platforma udostępnia interfejs FHIR Search API, który umożliwia realizację zapytań statystycznych (np. określenie liczby pacjentów spełniających zadane kryteria) bez dostępu do danych jednostkowych — będąc interfejsem statystycznym dla zewnętrznych podmiotów. Odpowiedzi mają zawsze charakter agregacyjny i numeryczny.
OMOP CDM jest wspólnym modelem analitycznym rozwijanym przez OHDSI, do którego platforma konwertuje dane kliniczne. Standaryzacja w tym modelu umożliwia porównywanie wyników między ośrodkami oraz wykorzystanie gotowych narzędzi analitycznych zbudowanych przez społeczność badawczą.
Połączenie obu standardów daje realną wartość w Wirtualnym Środowisku Badawczym. Zdefiniowane kohorty pacjentów mogą być prezentowane zarówno w standardzie FHIR, jak i OMOP. Tym samym spełnione są zarówno wymagania interoperacyjności, jak i zapewniona jest zgodność z najlepszymi praktykami analityki badań klinicznych.
Czy badacz bez umiejętności programowania może korzystać z platformy?
Tak. Platforma udostępnia narzędzia no-code i low-code umożliwiające eksplorację danych oraz budowę modeli ML za pomocą interfejsu graficznego. Jednocześnie zaawansowani użytkownicy mają dostęp do pełnego środowiska Python i R. Oba podejścia mogą być stosowane równolegle w ramach jednego projektu, co umożliwia efektywną współpracę zespołów o zróżnicowanych kompetencjach.
Jak platforma skaluje zasoby obliczeniowe pod duże projekty badawcze?
Każde Wirtualne Środowisko Badawcze dysponuje indywidualnie konfigurowaną pulą zasobów obejmującą CPU, pamięć operacyjną, przestrzeń dyskową oraz w razie potrzeby dostęp do GPU wykorzystywanych m.in. w analizie obrazów i trenowaniu modeli.
Zasoby są skalowane dynamicznie — zwiększane w okresach intensywnych obliczeń oraz redukowane w przestojach, co zapewnia efektywne wykorzystanie infrastruktury i optymalizację kosztów operacyjnych projektu.
Jakie modele AI i ML są dostępne na platformie?
Platforma zapewnia środowisko do budowy modeli predykcyjnych, klasyfikacyjnych i regresyjnych, a także dostęp do pretrenowanych dużych modeli językowych wspierających język polski i terminologię medyczną. Dostępne są również narzędzia klasy AutoML umożliwiające automatyczny dobór i optymalizację modeli. Wytrenowane modele mogą być publikowane w postaci usług REST API, dostępnych dla innych systemów organizacji lub podmiotów zewnętrznych.
Jak działają pseudonimizacja i anonimizacja danych na platformie?
Dane wrażliwe (w tym dane pacjentów oraz dane obrazowe) są przetwarzane wyłącznie w postaci pseudonimizowanej lub — w zależności od potrzeb — anonimizowanej. Badacze pracują bezpośrednio na danych w ramach Wirtualnego Środowiska Badawczego bez dostępu do informacji umożliwiających identyfikację pacjentów. Wyniki analiz oraz definiowane kohorty są przygotowywane w sposób uniemożliwiający reidentyfikację osób.
Czy platforma obsługuje dane genomiczne i obrazy DICOM?
Tak. Platforma zapewnia natywną obsługę danych obrazowych DICOM, w tym możliwość ich segmentacji, adnotacji i trenowania modeli bezpośrednio w izolowanym środowisku projektowym. Obsługiwane są również dane genomiczne w formatach FASTQ, BAM i CRAM. Praca na tych typach danych odbywa się w całości w ramach platformy, bez konieczności ich eksportu poza platformę.